راه هایی موثر برای حفاظت از گیاهان در روزهای گرم تابستان

نگهداری گیاهان در تابستان

درست است که تابستان را پشت سر گذاشته‌ایم و وارد فصل زیبای پاییز شده‌ایم، اما نکاتی در مورد نگهداری از گیاهان در فصل گرم تابستان هست که باید بدانید.

حتما برای شما هم به دفعات پیش آمده که قصد رفتن به مسافرت دارید و نگهداری از گل و گیاهانتان در غیاب شما به مساله ای بغرنج تبدیل شده است.  

همچنین ممکن است شاهد تشنگی و رنج کشیدن گیاهانتان در گرمای طاقت فرسای ظهر تابستان باشید و با مشاهده ی گرمازدگی یا از بین رفتن آنها در جست و جوی راه چاره ای باشید.

اگر مایل هستید در این رابطه اطلاعاتی کسب کنید و دفعه ی آینده چاره ای بیندیشید از شما دعوت می کنیم موارد اشاره شده در این مقاله را مد نظر قرار دهید و از آنها بهره ببرید:

1- آب بانک

ممکن هست تا به حال از این تجهیزات آبیاری استفاده کرده باشید ولی با نام آنها تحت عنوان “آب بانک” آشنا نباشید.

این تجهیزات از ساختار بسیار ساده ای برخوردار هستند و تنها هدفشان رساندن آب کافی به صورت آهسته به خاک گیاه است. در حالت ایده آل زمانی که خاک اطراف خروجی آب بانک خشک می شود، با نشت قطره ای آب از آب بانک، خاک آبیاری شده و از گیاه در برابر تشنگی محافظت می شود.

آب بانک‌ها در جنس‌ها و اندازه های مختلفی وجود دارند. به عنوان ساده ترین نوع آب بانک که در منزل قابل تهیه هست می توان به بطریهای آب اشاره کرد.

برای این منظور کافی هست در بطری را سوراخ کرد و بطری را به صورت عمودی درون خاک قرار داد تا آب به صورت قطره ای از سوراخ خارج شده و در اختیار ریشه قرار گیرد.

البته یکی از مشکلات این نوع آب بانک این هست که ممکن است آب به سرعت از بطری خارج شود یا به علت گرفتگی سوراخ توسط خاک آب قادر به خروج از بطری نباشد.

به منظور راحتی دوست داران گیاهان، درهای مخروطی شکلی توسط شرکت‌های مختلف تولید شده اند که به بطریها پیچ شده و به علت شکل مخروطی به راحتی وارد خاک می شوند.

بر روی این مخروط‌ها سوراخی تعبیه شده است که آب را به تدریج در اختیار گیاه قرار می دهد. البته مشکل خروج سریع آب و یا مسدود شدن سوراخ توسط خاک در مورد این مخروط‌ها هم وجود دارد.

 نمونه ای از آب بانک‌های مخروطی پلاستیکی
نمونه ای از آب بانک‌های مخروطی پلاستیکی

برای حل این مشکل، جایگزین‌های بسیار مناسبی بر اساس آگاهی از خواص سفال، توسط شرکتهای داخلی تولید شده اند. این گروه از آب بانکها به راحتی به سر بطریها وصل می شوند و مشکل آزادسازی سریع آب یا بسته شدن مسیر آب توسط خاک در آنها وجود ندارد.

پس از وصل کردن آنها به بطری و قرار دادن آنها در خاک، به علت ماهیت متخلخل سفال و وابستگی انتقال آب به خشک بودن یا خیس بودن خاک گلدان، آب به صورت هوشمند با خشک شدن خاک به مقدار مورد نیاز از سفال به خاک منتقل می شود.

برای اینکه تخلخل‌های موجود بر روی سفالها به مرور زمان توسط املاح معدنی دچار گرفتگی نشود، طبق دستور شرکت سازنده کافیست آنها را پس از گذشت یک دوره استفاده چند ماهه درون سرکه سفید قرار داد تا املاح از بین بروند.

نمونه ای از آب بانک‌های مخروطی سفالی
نمونه ای از آب بانک‌های مخروطی سفالی

البته نوعی از آب بانک‌های سفالی نیز وجود دارند که خودشان به یک مخزن متصل هستند و عمدتا برای گلدان‌های کوچک مناسب می باشند.

 آب بانک مخروطی سفالی دارای مخزن
آب بانک مخروطی سفالی دارای مخزن

بنابراین، درصورتی که تصمیم گرفتید از آب بانک برای گیاهان خود استفاده کنید، بهتر است ابتدا به سراغ آب بانک‌های مخروطی سفالی بروید. تنها به این مساله توجه داشته باشید که محصول موجود در بازار عمدتا به بطری‌های نوشابه قابل اتصال است و برای سایر بطری‌ها نظیر بطری‌های آب معدنی کوچک است.

2- فتیله آبیاری

یک روش بسیار کاربردی و مفید که می تواند به خوبی گیاه شما را از تشنگی حفظ کند استفاده از فتیله ی آبیاری است.

در بسیاری از مقالات و کتب نگهداری گیاهان به این مساله اشاره شده است که اگر یک طرف رشته ای نظیر طناب، کنف، کاموا یا حتی بند کفش را درون ظرف آبی در ارتفاعی بالاتر از گیاه قرار داد و طرف دیگر آن را در خاک گیاه فرو کرد، با خشک شدن خاک، آب به تدریج از ظرف به خاک انتقال می یابد و خشکی خاک برطرف می شود.

البته در زمان انتخاب انتقال دهنده ی آب باید این نکته را حتما مد نظر قرار داد که انتقال آب به صورت کافی و موثر صورت بگیرد.

به عنوان مثال ممکن است نوع خاصی از کنف یا کاموا را انتخاب کنید که به سرعت سبب خالی شدن آب مخزن شود و یا آب در هنگام انتقال از آن در میان راه شروع به چکیدن کند و به منطقه مورد نظر نرسد و درنتیجه گیاه به صورت دلخواه آبیاری نگردد.

برای حل این مشکل بهتر است رشته ی انتقال دهنده را از قبل امتحان کنید و یا گزینه ی مناسب تر استفاده از “فتیله های آبیاری” است. این انتقال دهنده های خاص به صورت تخصصی برای انتقال آب از ظرف آب به خاک گیاه طراحی شده اند و به جرات می توان گفت که آب را به صورت ایده آل و با حداقل اتلاف به گیاه می رسانند.

فتیله های آبیاری تولید داخلی کشورمان با قیمت‌های مناسب به راحتی در دسترس می باشند و مشکل آبیاری گیاهان شما را در زمان مسافرت یا در گرمای شدید هوا برطرف می کنند.

3- ظروف سفالی بدون لعاب

ظروف سفالی از مهمترین اجزای باغبانی محسوب می شوند. همان طور که به صورت مختصر در بخش استفاده از آب بانک توضیحاتی ارائه شد، ظروف سفالی به علت ماهیت متخلخل و قابلیت انتقال آب منحصر به فرد شرایط مطلوبی برای مراقبت از گیاهان در اختیار ما قرار می دهند.

به دو صورت می‌توان از آنها برای این منظور استفاده کرد:

روش اول: می توان بسته به ابعاد گیاه، یک ظرفی سفالی در نظر گرفت و پس از حفر خاک آن را در داخل خاک گلدان یا باغچه قرار داد.

در این حالت می توان دهانه ی ظرف را باز نگه داشت تا در زمان خالی شدن آب ظرف، آن را مجددا پر کرد. با استفاده از این روش، آب به آهستگی وارد خاک می شود و ریشه را از تشنگی نجات می دهد. از طرفی این عمل سبب خنک شدن خاک اطراف ریشه و مانع از ایجاد تنش حرارتی و ایجاد شوک گرمایی در ریشه می شود.

حتی اگر ظرف سفالی در داخل خاک قرار داده شده و کاملا توسط خاک پوشیده شود، به علت قابلیت جذب و نگهداری آب در سفال، با خشک شدن خاک میزان بیشتری آب در مقایسه با خاک بدون سفال در اختیار گیاه قرار داده می شود.

این عمل را می توان حتی با استفاده از خرده های سفالی شکسته نیز انجام داد.

روش دوم: بسیاری از گیاهان تحمل هوای گرم بعدازظهرهای تابستان را ندارند و مانند انسانها دچار گرمازدگی و در بدترین شرایط دچار سوختگی می شوند. قرار دادن یک ظرف سفالی پر از آب بر روی خاک و کنار ساقه گیاه می تواند سبب کاهش گرمازدگی گیاه شود.

ظروف سفالی پر از آب، با خنک نگه داشتن موضعی محیط پیرامون ساقه سبب تعدیل دما می شوند و گیاه را از آسیب گرمای طاقت فرسا در امان نگه می دارند.

همچنین می توانید برای حفظ و نگهداری از گیاهانتان به صورت همزمان از ظرف سفالی پر از آب و فتیله ی آبیاری استفاده نمایید.

حیاط

4- آبیاری قطره ای

اگر دارای گیاهان نسبتا زیادی هستید و یا به فکر آبیاری در فواصل زمانی منظم هستید مطمئنا آبیاری قطره ای یکی از بهترین گزینه های پیش روی شماست.

در نگاه اول ممکن هست انجام این کار کمی پیچیده و دشوار به نظر برسد و به همین دلیل بسیاری از افرادی که از گیاهان نگهداری می کنند به سراغ آن نمی روند. تنها بخش پیچیده در آبیاری قطره ای، دستگاه کوچک تایمر است که می تواند در ساعات مشخص از پیش تعیین شده شروع به آبیاری کند و براساس زمان دلخواه به آبیاری ادامه دهد.

این تایمر به شیر آب متصل می شود و پس از رسیدن زمان آبیاری، آب را از طریق لوله ها، قطره چکانها یا فواره ها در اختیار گیاهان قرار می دهد.

امروزه به علت تنوع تایمرها و ابزارآلات لوله کشی، انجام این کار را می توان هم به صورت شخصی انجام داد و هم از متخصصین این حوزه درخواست کرد که برای نصب سیستم آبیاری قطره ای در خانه شما اقدام کنند.

اگر نیاز به آبیاری محیط بزرگی دارید می توانید از تایمرهایی که قابلیت برنامه دهی بیشتری دارند استفاده کنید (مانند حالتی که دو تایمر به هم متصل هستند) و یا از تجهیزات مختلفی مانند قطره چکانها، فواره ها، شلنگهای متخلخل آبیار، که هرکدام در اندازه ها و فرم‌های بسیار متنوعی در دسترس هستند در سیستم آبیاری قطره ای استفاده کنید.

نمونه ای از استفاده همزمان از دو تایمر
نمونه ای از استفاده همزمان از دو تایمر

در زمان استفاده از آبیاری قظره ای باید توجه داشته باشید که باتری تایمر به صورت منظم با باتری جدید جایگزین شود. از طرفی بسته به ابعاد گیاه و نیاز آبی آن، نحوه آبیاری گیاه را مشخص کنید.

به عنوان مثال برای یک گلدان کوچک ممکن است یک قطره چکان کوچک با میزان خروج آب  قابل تنظیم مناسب باشد ولی برای یک درخت به قطره چکانی بزرگ یا فواره نیاز داشته باشید.

همچنین سعی کنید به گونه ای لوله ها را به یکدیگر متصل نمایید که فشار آب به بهترین حالت میان رابط‌های مختلف تقسیم شود.

5- مالچ

با شنیدن کلمه مالچ یا ماچ پاشی ممکن است فرایندی که در آن از پاشیدن ترکیبات آلی برپایه قیر در نواحی بیابانی برای جلوگیری از حرکت گرد و غبار استفاده می شود به ذهنتان راه پیدا کند.

در حالت کلی مالچ پاشی به فرایندی اطلاق می شود که در آن ماده ای به منظور ایجاد یک لایه پوشش بر روی سطح خاک پاشیده می شود تا سطح خاک را بپوشاند و مالچ ماده ی پوشش دهنده است.

مالچ‌های مورد استفاده در باغبانی و طراحی فضای سبز دارای انواع بسیار مختلفی هستند که از مهمترین آنها می توان به مالچ‌های از جنس سنگ، پلاستیک، تراشه، چوب، برگ و … اشاره کرد.

در میان انواع مالچ، بهترین نوعی که در نگهداری از گیاهان وجود دارد مالچ چوب و برگ است.

این نوع از مالچ مزایای بسیار زیادی برای خاک و گیاه دارد که می توان از بین آنها به موارد زیر اشاره کرد:

1- محافظت از سطح خاک در برابر گرما و تابش شدید آفتاب و درنتیجه کاهش تنش حرارتی وارد شده به ریشه گیاه

2- حفظ رطوبت خاک و درنتیجه کاهش نیاز به دفعات آبیاری و متعاقبا کاهش تشنگی گیاهان

3- تجزیه چوب یا برگ با گذشت زمان و غنی کردن خاک از ترکیبات آلی مورد نیاز گیاهان

4- ایجاد بستری برای فعالیت میکروارگانیسم‌های مفید برای حفظ کیفیت و اسیدیته ی خاک

5- جلوگیری از رشد برخی از علف‌های هرز

در صورتی که در محیطی زندگی می کنید که گیاهان خزان دار فراوانی در آن وجود دارد، می توانید برگ های پاییزی را جمع نموده و در فصل بهار و تابستان خاک باغچه یا گلدان خود را با آنها بپوشانید.

مواردی مانند پوست گردو، پسته، تخمه و یا حتی هسته برخی از میوه ها نیز برای این منظور قابل استفاده هستند.

چنانچه تمایل به خرید مالچ داشته باشید به راحتی می توانید انواع مالچ با رنگ‌های دلخواه را از طریق شرکت‌های تولید کننده تهیه کرده و در کنار ایجاد محیطی بهتر برای پذیرایی از گیاه عزیزتان، در طراحی فضای سبز و دکوراسیون محیط اطراف نیز از آنها بهره مند شوید.

6-سایه انداختن بر روی گیاه در ساعات گرم و سوزان

مورد آخر (که البته کم اهمیت ترین نیست!) ایجاد سایه برای گیاهان است. برخی از گیاهان در آفتاب شدید و گرمای طاقت فرسا برگ‌هایشان دچار سوختگی شدید می شود.

در چنین شرایطی ساده ترین راه برای حفظ سلامت گیاه انتقال آن به محیطی سایه یا آفتاب سایه است. این روش برای زمانیکه قصد سفر هم دارید می تواند از گیاه شما محافظت کند.

بنابراین هنگامی که تصمیم گرفتید مجددا عازم سفر شوید حتما گیاه خود را از آفتاب کامل یا آفتاب بعداز ظهر دور نگه دارید تا کمتر در اثر تشنگی دچار آسیب شود.

همچنین می توانید از انواع شیدها یا سایه اندازها استفاده کنید تا نور خورشید به صورت فیلتر شده در اختیار گیاه قرار گیرد. با کمک این روش به علت کاهش تابش نور مستقیم، از گرما و داغی پیرامون گیاه هم کاسته می شود.

سایه انداز مورد استفاده می تواند از جنس‌های مختلفی مانند پارچه، پلی کربنات، طلق و یا توری های مخصوص دارای درجه بندی های مختلف، که در گلخانه ها حتما با آنها برخورد داشته اید، تهیه شده باشد.

ایجاد سایه بر روی گلخانه در فصل تابستان
ایجاد سایه بر روی گلخانه در فصل تابستان

بدیهی است که استفاده ی همزمان از تمامی یا برخی از موارد ذکر شده نیز می تواند در ایجاد شرایط ایده آل برای زندگی گیاه شما کمک کننده و مفید باشد.

در نهایت فراموش نکنید که زمانی که گیاهی را  به عنوان میهمان به خانه‌هایمان دعوت می کنیم، مسئولیت انسانی کاملی در قبال این موجود عزیز و گرامی به عهده گرفته ایم. باید بهترین شرایط را برای پذیرایی از این دوست مهربان مهیا کنیم تا بتوانیم به صورت دوطرفه از وجود یکدیگر بهره برده و لبریز از نشاط شویم.

گیاهان هدیه‌های ارزشمندی از طرف طبیعت به ما هستند. پس بیایید به آنها به چشم یک موهبت نگاه کنیم و در نگهداری از آنها کمی بیشتر بکوشیم.

۵ دیدگاه برای “راه هایی موثر برای حفاظت از گیاهان در روزهای گرم تابستان

    • amin zakeri گفته:

      مایه ی خرسندی ما هست که مقاله مورد توجه شما قرار گرفته و از شما خیلی ممنون هستیم بابت به اشتراک گذاشتن دیدگاهتون

  1. امین گفته:

    جالب بود واقعا!
    ولی وقتی خاک گلدونمون سبک و از نوع پرلیت دار باشه چرا باید سوراخ‌های درب بطری نوشابه ای که توش آب باشه پر بشه؟ خواستم برم جایی برای چند روز، یک بطری نوشابه رو پر از آب کردم و درشو چندتا سوراخ ایجاد کردم بعد گذاشتم تو خاک قسمت درشو. وقتی برگشتم دیدم فقط چند قطره آب جذب خاک شده بود و گیاهم خشکه خشک.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *